nagłówek

BRAMY MIEJSKIE

Andrzej Kedziora styczeń 05, 2013

Wśród polskich bram fortecznych bramy zamojskie zasługują na uwagę ze względu na wysokie walory architektoniczne, ale także dlatego, iż w XVI w. tego rodzaju architektura w Polsce należała do rzadkości. Do zaprojektowanego przez Bernarda Moranda miasta prowadziły 3 bramy (wtedy pisano - brony): północna - Lubelska, południowa - Szczebrzeska i wschodnia - Lwowska. Ich inskrypcje i rzeźby tworzyły logiczny zespół pojęć - ojczyzny, rodu i miasta, które odpowiadały funkcjom bram. Pierwsza prowadziła w kierunku stolicy państwa, druga w stronę dóbr rodowych, trzecia wyznaczała kierunek handlu stanowiącego o dobrobycie miasta. Istniała też wzniesiona najwcześniej brama zamkowa, prowadząca do rezydencji od strony miasta.
Prowizoryczne bramy miejskie urządzono ok. 1587 w wałach ziemnych. Dopiero w 1589-1603 wzniesiono właściwe już bramy, głębokie, z arkadowymi przejazdami, wartowniami i kamiennymi fasadami. W 1604-1790 funkcjonowały dwie bramy, "Szczebrzeska" - "zamkowa", na której utrzymanie łożył dwór i Lwowska - "miejska", utrzymywana z kasy miasta (Brama Lubelska w tym czasie zamurowana). Na bramach umieszczano zarządzenia ordynata i rady miejskiej.
W czasie modernizacji twierdzy w l. 20. XIX w. dwie bramy zastąpiono nowymi, usytuowanymi w pobliżu (Brama Lwowska Nowa i Brama Lubelska Nowa). Ze starych bram pozostawiono tylko Szczebrzeską. Bramę Lubelską i Lwowską pozbawiono, na szczęście pełniły zinwentaryzowanych przedtem, fasad i ukryto w murach kurtyny, gdzie rolę więzień, koszar, składów. Wraz z kasatą twierdzy wyburzono mury, przebijając nowe, wygodne wyjazdy z miasta obok bram, które straciły swoje właściwe funkcje. Dopiero przed ostatnią wojną odkryto Starą Bramę Lwowską, a współcześnie zrewaloryzowano obie Bramy Lubelskie. Na podobne działania oczekują dwie ostatnie. Komunikacji pieszej na zewnątrz murów służyły również poterny (Furty miejskie).

Czytany 838 razy Ostatnio zmieniany środa, 03 styczeń 2018 22:18

Kolejne artykuły

Liczby Zamościopedii

Hasła

 

Ilustracje

 

Rozwijana od dni

 

15788897

Wyświetleń