nagłówek

CHMIELNICKIEGO MOGIŁA

Andrzej Kedziora marzec 09, 2013

Słynny hetman kozacki (Oblężenie 1648) Bohdan Chmielnicki (ok.1595-1657) wg diariusza Rudomicza miał być pochowany w Zamościu (fakt powielany w XVIII i XIX w.). Dokładniej i barwniej pisze o tym archiwista Stworzyński - Chmielnicki miał umrzeć stojąc przeciw Szwedom z woyskami polskiemi. Wg biografów hetmana nie był powtórnie w Zamościu i zmarł na Ukrainie. Zamojski "pogrzeb" mógł odbyć się 3 miesiące wcześniej (26 V) i był prawdopodobnie nabożeństwem żałobnym odprawionym przez bazylianów na przedwczesną wieść o śmierci Chmielnickiego. Trudno jednak łączyć ją z tym, że miało w nim uczestniczyć 40 tys. (!) Kozaków, którzy usypali kurhan (nosząc ziemię w czapkach) tam gdzie stał namiot wodza - ok. 1 km za przedmieściem Janowice, na Błoniu Sitanieckim - i wystawili kamienny krzyż z napisem. Symboliczny kopiec mógł też powstać w 1648, bo wtedy wg najnowszej biografii Chmielckiego wybuchła epidemia dziesiątkująca oddziały, nie oszczędzając pułkowników kozackich (zm. Maksym Krzywonos), albo w VII 1657, gdy stanęli pod miastem kozacy ks. Rakoczego.
W 1813 Rosjanie usypali na nim baterię, czy - jak sądzi J. Feduszka - kopiec z pocz. XIX w. jest fragmentem baterii artyleryjskiej (takie działobitnie usypywali Rosjanie podczas oblężenia, wg źródeł 8). Domniemany kopiec Chmielnickiego nie ma ani krzyża, ani napisów i jest czasem łączony z zamojską Łysą Górą


 * W Opisaniu statystyczno-historycznym dóbr Ordynacji Zamoyskiey Mikołaja Stworzyńskiego (1834). można przeczytać o Chmielnickim Bogdanie pod Zamościem zmarłym i pogrzebionym z niektóremi poprzedzaiącymi zgon iego wiadomościami - Rok 1657 Bohdan Chmielnicki stoiąc przeciw Szwedom z woyskami polskiemi w Zamościu umiera. Hetman czuiąc się ustającym na siłach, Kozakom kazał usypać wielką mogiłę za przedmieściem i Janowicami pod Hyrzą. Potem, 26 maja przy wielkich manewrach wojska i biciu z dział pochowano w owej mogile hetmana. Kozacy postawili na niej kamienny krzyż z napisem ruskim Tut poczywaiet krasny Woin / Bohdan Chmielnicki / Wełykoj Buławy bunczuka i / Churohwy, polskij hetman / Sytyj sławy. kozackoj wożd / Chranitiel i niepokołebimyj / Hosudar..
 * W swoim Pamiętniku Mikołaj Jemiołowski (towarzysz lekkiej chorągwi, jak się tytułuje, uczestnik walk z Kozakami i Tatarami) - pod Zamościem zmarł (ponoć od epidemii) i pogrzebion także hetman, wódz wielki, acz okrutny, Bogdan Chmielnicki.
 * W Akademii Umiejętności w Krakowie znajdował się w przeszłości topór żelazny (t. zw. godło Bohdana Chmielnickiego); oksza z ostrzem okrągłem, malowana: po jednej stronie św. Michał, po drugiej stronie napis ruski: Pod Zamoścem ja Bohdan Chmielnickij w ośm tysiacz Kozakom a lacham żedam i popam Apostatom sym berdyszem zagraju na ich tołstych szyjach Kozaka. Długość okszy 345 mm.

Czytany 908 razy Ostatnio zmieniany środa, 02 maj 2018 18:33

Kolejne artykuły

Liczby Zamościopedii

Hasła

 

Ilustracje

 

Rozwijana od dni

 

15981228

Wyświetleń