nagłówek

CHEDERY

Andrzej Kedziora czerwiec 14, 2016
Szkółki prywatne stanowiące tradycyjną formą szkolnictwa religijnego. Później powstawały równoległe, utrzymywane przez Gminę także talmud-tory. W 1914 funkcjonowało 10 chederów (457 uczniów), a w 1916 w mieście i na Nowej Osadzie po 12 chederów (najstarsze założone w 1880 i 1889), opłacanych w większości przez rodziców, w których nauczano hebrajskiego, Biblii, Tory oraz arytmetyki, a wcześniej rosyjskiego.
W każdym naukę pod kierunkiem jednego nauczyciela pobierało od 8 do 60 uczniów w wieku od 4 do 12 lat. W 1921 były 4 chedery na Starym Mieście ("Talmud Tora", "Izrael", w ochronce i szkole freblowskiej) i 2 na Nowej Osadzie, razem 185 dzieci. Ich liczba była płynna. W 1939 żydowskie  szkolnictwo religijne funkcjonowało wyłącznie na poziomie elementarnym, udało się ustalić lokalizację 22 chederów, po trzy znajdowały się na ul. Górnej, Lwowskiej i Nowym Rynku, a na niewielkiej przestrzeni Nowego Miasta o średnicy 200-300 m  co najmniej 10. Wiele z nich powstałych przed I wojną, najstarszy mełamed Abram Cycman miał 85 lat.

 * Chedery w 1918 - "Jabneh" (Rynek 3, Lejbuś Sobol, 80 l.), "Kadimah" (ul. Żydowska 9, Bron Mordko Hercenberg, 55 l.), "Talmud Tora" (ul. Żydowska 9, Pinchas Milf, 50 l.), "Izrael" (ul. 3 Maja 7, Icek Lejba Kajl, 40 l.), Szkoła freblowska (Rynek 2, Bela Ledermenówna, 15 l.), Ochronka "Talmud Tora" (Rain Mordko Szternfeld, 30 l.), Cheder N. Osada (Wolf Sztajer, 30 l.), Cheder N. Osada (Ajzyk Holc, 20 l.).
 * Według raportu milicji z 1918  w chederze Chuny Gryja, przy ul. Ormiańskiej 8 uczyło się około 50 chłopców, przez pół dnia stłoczonych  w jednym pomieszczeniu o powierzchni około 12 m?, służącym jednocześnie za kuchnię, jadalnię i sypialnię nauczyciela. Wnętrze chederu, jak i jego otoczenie utrzymane były w warunkach urągających podstawowym normom czystości.
Czytany 981 razy Ostatnio zmieniany niedziela, 26 listopad 2017 07:25

Kolejne artykuły

Liczby Zamościopedii

Hasła

 

Ilustracje

 

Rozwijana od dni

 

15787031

Wyświetleń