nagłówek

OSSOLINEUM W ZAMOŚCIU

Andrzej Kedziora grudzień 20, 2012

Zakład Narodowy im. Ossolińskich, zasłużona dla polskiej kultury biblioteka i wydawnictwo, mieści się od 1946 we Wrocławiu, ale powstała we Lwowie. Jej twórca Józef Maksymilian Ossoliński zamierzał pierwotnie umieścić ją w Zamościu pod opieką ordynatów. Umowę fundacyjną podpisano 17 VIII 1803, a bezcenny księgozbiór (30 tys. woluminów) miano po śmierci właściciela przewieźć do Zamościa i włączyć do ordynacji. Koszt sprowadzenia biblioteki z Wiednia i urządzenia odpowiedniego lokalu przyjął na siebie ordynat Stanisław Kostka, a z funduszu Ossolińskiego (160 tys. złp) zakupić wieś pod Zamościem z dochodem na  utrzymanie biblioteki.  Niestety, w 1809 miasto znalazło się poza granicami Austrii i do utworzenia tutaj słynnej instytucji naukowej nie doszło.   
Pozostał dokument Urządzenie Biblioteki Publicznej w Zamościu, m.in. pensje bibliotekarza 3 tys. złp., kustosza 1,5 tys., na kupowanie książek 1 tys., na druk periodyku 1 tys. Miała być czynna  we wtorki i czwartki 8-12 i 3-5 ppoł., w zimie tylko z rana. Tylko ordynat mógł brać książki do domu.



 * W umowie - Józef Maksymilian hrabia Ossoliński, chcąc Bibliotekę staraniem i kosztem swoim zebraną po śmierci swojej publicznemu używaniu z pewnym majątku swego funduszem poświęcić i ubezpieczając już to przez pamięć na dworze związki imienia swego z Założycielem Ordynacji Zamojskiej (...) Janem Zamoyskim, już przez szacunek dla dzisiejszego J.W.  Ordynata i położoną w nim ufność, umyślił przeznaczoną Bibliotekę z jej funduszem  do Ordynacji Zamojskiej przyłączyć i wcielić, a to w sposób: wszystkie książki, manuskrypta, kolekcje medalów i inne, które w czasie śmierci J.W. (...) Ossolińskiego składać będą jego Bibliotekę zaraz od dnia zaszłej śmierci, Ordynacji Zamojskiej prawem własności należeć i dostać się mają. Podkreślono: gdyby Ordynacja Zamojska, czego przewidzieć się nie można, ustała - biblioteka wraz z funduszem miała przejść na publiczną własność kraju i narodu.
 * Pomysł cieszył się uznaniem cesarza, obiecującym, że trudności prowadzenia rzeczy nie uczyni (1804), a jeszcze 27 II 1809 odręcznym pismem wyrażał najwyższe uznanie za plan Polskiej Biblioteki Publicznej w Zamościu.

Czytany 558 razy Ostatnio zmieniany wtorek, 01 styczeń 2013 00:00

Kolejne artykuły

Liczby Zamościopedii

Hasła

 

Ilustracje

 

Rozwijana od dni

 

15981486

Wyświetleń