nagłówek

AKT LOKACYJNY

Andrzej Kedziora marzec 09, 2013

Dokument lokacyjny (Lokacja Zamościa) Zamościa ogłoszony został przez Jana Zamoyskiego w pobliskim folwarku Jarosławiec, w niedzielę przewodnią (dzień św. Tomasza) 10 IV 1580, w obecności świadków, z których 7-miu wymieniono z nazwiska.
Opieczętowany pergaminowy dokument dostarczono na dwór w Wilnie, gdzie 12 VI 1580 został przez króla Stefana Batorego potwierdzony. Kancelaria wystawiła dwa dokumenty: potwierdzający akt lokacyjny i nadający miastu przywileje (Przywilej lokacyjny). Wszystkie trzy - z późniejszymi pergaminami - pieczołowicie przechowywano do 1811 w skrzyni magistrackiej, później w Szczebrzeszynie, od 1843 w archiwum lubelskim. W l. 80. XIX w. akt lokacyjny zaginął i znany jest dzisiaj z kopii i potwierdzającego lokację przywileju królewskiego, który przytaczał go całości. Nazywany był niekiedy przywilejem (sam Zamoyski użył terminu list).
Zamoyski obiecywał wyznaczyć wójta - osadźcę i wspomóc go pieniędzmi, aby łatwiej handle i rzemiosła urządzić, darować mieszczanom kawałek pola i łąki. Ogłosił jedną tylko wiarę rzymskokatolicką w mieście i zwyczajem miast królewskich udzielił mu prawa magdeburskiego, mieszkańcom zezwalając na wybór władz miejskich (poza pierwszymi, naznaczonymi przez niego) i niezależne od siebie sądownictwo. Przyrzekał uprosić króla o zgodę na targ w każdą środę i trzy jarmarki rocznie. Zwolnił mieszczan po wieczne czasy z powinności poddańczych, a na 25 lat od podatków (później corocznie 20 gr z półłanka i 6 gr do kościoła, a z domu w mieście 6 i 3 gr, na przedmieściu 4 i 2 gr). Obiecywał prosić u króla dalsze przywileje (zwolnienie wieczyste z ceł wewnętrznych i czasowe z ceł granicznych). Na koniec zobowiązywał się ustanowić sposób rozstrzygania sporów między nim (jego następcami) i miastem. 


* JAN na Zamościu, kanclerz wielki koronny, starosta bełski, knyszyński itd. wiadomym czynię tym listem, wszem wobec i każdemu z osobna, komu to wiedzieć należy, że w miejsce dawnego zamku Skokówka, na wyspie między rzekami Wieprzec i Kalinowica położonego w ziemi chełmskiej i powiecie krasnostawskim, dla pożytku większego inszy nowy zamek z kamienia i cegły, na stałej sąsiedniej ziemi, naprzeciwko tego zamku starego, około grobli stawowej zacząłem budować i tam dla chwały bożej świątynię zbudować i wyposażyć postanowiłem. Mając na względzie bezpieczeństwo i pożytek nie tylko mój i przyjaciół moich, ale całego sąsiedztwa oraz poddanych z sąsiednich wsi moich, postanowiłem zbudować miasto połączone z tym zamkiem i świątynią, które to miasto wałem i fosą wzmocnię kosztem moim. Temu miastu nadaję nazwę wraz z zamkiem Zamoście nad Wieprzcem, dla odróżnienia od sąsiedniego naszego dziedzictwa Zamoście, położonego niedaleko rzeki Wieprz Przyrzekam wreszcie ten obecny przywilej w przyszłości, dla lepszego zarządzania we wspomnianym mieście trzymając, ulepszać, a także potwierdzenia przywilejów i ulepszeń upraszać u Królewskiego Majestatu oraz tymże [mieszczanom] przesyłać.
Na której rzeczy wiarę obecny dokument ręką moją podpisuję i do niego pieczęć moją przykładam. Wydano w folwarku moim Jarosławiec, w pierwszą niedzielę po Wielkanocy roku pańskiego tysięcznego pięćsetnego osiemdziesiątego Przy bytności urodzonych i szlachetnych panów (...) i innych wiary godnych przy powyższym obecnych. (początek i zakończenie aktu lokacyjnego
(tłum. z łaciny).
 
!!! "Rówieśnikiem" Zamościa jest założone tego samego roku Buenos Aires.

Czytany 4534 razy Ostatnio zmieniany poniedziałek, 08 styczeń 2018 21:07

Kolejne artykuły

Liczby Zamościopedii

Hasła

 

Ilustracje

 

Rozwijana od dni

 

19438252

Wyświetleń