nagłówek

DZIENNIK EKONOMICZNY ZAMOYSKI

Andrzej Kedziora marzec 20, 2014
Pierwsze czasopismo w międzyrzeczu Wisły i Bugu a jednocześnie pierwsze polskie fachowe pismo agrotechniczne. Ukazywał się w Zamościu jako miesięcznik w 1803 (nr 1-12, 1228 s.) i 1804 (nr 13-18, 590 s.), w małym formacie (12x19,5 cm). Wydawcą i red. odpowiedzialnym był Bazyli Kukolnik, współred., później red. Wojciech Gutkowski. Drukowany w Zamościu, ostatni w czerwcu, ilustrowany - 32 wklejki większego formatu z rysunkami technicznymi dot. budownictwa, urządzeń, narzędzi itp.
Na jego łamach ukazało się ok. 200 artykułów, omawiano w osobnych działach zagadnienia dotyczące ekonomii, technologii, mechaniki i budownictwa wiejskiego oraz rozmaitości gospodarcze. Dziennik był pismem na wskroś nowatorskim - zawierał zarówno treści teoretyczne jak i porady praktyczne. Pismo dedykowane było Jaśnie Wielmożnemu Jegomości Panu Stanisławowi Hrabi Ordynatowi na Zamościu Zamoyskiemu Fundatorowi Liceum Zamojskiego Kunsztow i Nauk łaskawemu Protektorowi... Prenumerata półroczna 20 zł.

 * Z nr 5 - Ponieważ stosownie do wypadłego Wysokiego Gubernialnego rozporządzenia te pisma do Lwowa do cenzury przesyłane były, przeto spóźnienie ninieyszego numeru nastąpić musiało.
Zawartość
Dziennika Ekonomicznego Zamoyskiego
wg działów tematycznych, w kolejności numerów
 
 * EKONOMIA

1 O ziemi w ogólności 1 O Cieple 1 O powietrzu i jego przyrodzonych przymiotach 2 O wodzie 2 O różności gruntów i ich naturalnych przymiotach 3 Wady gruntów wynikające z ich naturalnych przymiotów 4 Poprawa gruntów 5 Przeszkody naturalne do urodzajności, które nie z przyrodzonych ziemi przymiotów, lecz innych okoliczności do przyległych pochodzą 7 Polityczne przeszkody do poprawy gruntów i powiększenia ich urodzajności 8 Poprawa gruntów przez rozmaite nawozy 8 Sok pożywny czyli pokarm roślin 8 Nawozy, onych skutki i rodzaje 8 Budowanie gnojowisk i przygotowanie w nich gnoju 9 Wywożenie gnoju i rozmaite sposoby naprawiania czyli gnojenia gruntów 10 O gnojeniu gruntów 11, 12, 13 Dalszy ciąg o pognojach 14 Dokończenie o pognojeniu 15 O uprawie gruntu samą uprawą bydź mogącej 15 O obwarowaniu pól 15 O przysposobieniu nowiny 16 O rolnictwie w szczególności. O sposobie przysposobienia gruntu do przyjęcia nasienia 16 Uprawa rozmaitych gruntów 16 O narzędziach rolniczych 16 O sprzężaju do rolnictwa 16 Przestrogi dla poganiacza 17 O rozmaitych nasionach gospodarskich 17 Uwagi względem siejby  18 O przypadkach zbożom na i po szkodzącym 18 O zbieraniu zbóż i o omłocie 18 Uwagi względem przechowania zbóż 18 O łąkach samorodnych i kunsztownych 18 O koszeniu, suszeniu i przechowywaniu siana

 * TECHNOLOGIA

1 Bielenie płótna 2 O robieniu mydła 2 Uwagi o sposobach przygotowania pokarmów 2 Robienie ciast 3 Robienie octów 4 Spostrzeżenia tyczącze się sztuki palenia gorzałki przez Frid. Westrumba 4 Wiadomość, jak się można obejść bez piwnych drożdży w zarabianiu massy do palenia wódki przeznaczonej 5 Dalszy ciąg dzieła J.F. Westrumba o rzeczy kotlarskiej 5 Dowód na doświadczeniu, i teoryi ugruntowany że tak słód pszenny, jako też w ogólności pszenica jest najwyborniejszem do palenia wódki materiałem 6, 7, 8 Dalszy ciąg dzieła J.F. Westrumba o paleniu wódki 8 O wadach pieców i ich poprawie 8 O zwyczajnych wadach gorzałki ziarnowej i ich poprawie 8 Wykład figur w kopersztychach dzieła J.F. Westrumba 9 Zakończenie dzieła J.F. Westrumba o paleniu wódki 10 Sposób robienia wódki z kartofli 10 Sposób wyprawiania skór, którego używają w Ameryce 10 Wypis  z gazety ekonom. postamdskiej, Ocet tani 10 Sposób łatwy i tani robienia skóry trwałej jak angielska i żeby nieprzepuszczała wody 10 Nowy sposób robienia chleba z żołędzi 10 O blechowaniu płótna przez parę 11 Nowa teoria o blechowaniu zgadzająca się po części ze zwyczajną 11 Podział pierwszy o blechowaniu w ogólności 11 Podział drugi o blechowaniu w szczególności 11 Podział trzeci o blechowaniu wapnem 12 Dalszy ciąg teorii blechowania. Podział czwarty o nowem sposobie blechowania 12 Podział piąty o robieniu deslogistykowaniu solnych kwas 12 Podział szósty, porównanie pożytku nowego i dawnego sposobu blechowania 13 O robieniu świec 14 Sposób nowy prania bielizny przez Chaptala 14 Gorzałka z marchwi 14 Proste opisanie termolampy przez profesora Palmer w Lipsku 14 Robienie jabłeczniku podług zwyczaju w okolicach Menu 14 Nowy sposób robienia bleyw. 15 O używaniu siarczystego wapna do blechowania 15 O farbującej materyi lnianych nici 15 Gorzałka z marchiw 15 Sposób robienia drożdży 15 Stłuczone szkło w prędce naprawić 15 Zepsuty ocet naprawić 15 Mięso świeże utrzymać 16 O nasoleniu mięsa czyli pekelfleiszu. Wypis z Encyklopedyi Krünitza 16 Biszkopty z szokolady, likier z szokolady, sos z szokolady 16 O konfektach czyli konfiturach 16 O kulisach. Biały kulis do postnych potraw. Kulis z raków 17 Recepta na sławny sposób rozczyny czyli wiadomość robienia drożdż, tak dla piekarzów, jak piwowarów i gorzelników, która Luidora kosztuje 17 Nowa nieszkodliwa polewa dla garncarzy 17 Sposób robienie octów 17 Chleb z kartofli 17 Sposób solenia masła 17 Sposób przygotowania kartofli iżby te jak chleb jeść można 17 Pączki kartoflane 18 Sposób hollenderski farbowania na ciemno 18 Wiadomość o zwyczajnym w Szwabii sposobie blechowania w dwóch dniach nici i pończoch bawełnianych 18 Sposób farbowania trwałego na niebiesko brudnej i niewymytej wełny 18 Jak sobie w gorących dniach zimnej przysposobić wody

 * MECHANIKA

1 O młynach 1 Młyn ciągły do którego zaprzęgać koła, abo woły; można także przystawić do niego także rozmaite inne machiny, jako sieczkarnie, stępy, i tym podobne 1 Uwagi nad tą machiną, i nad sposobami dobrego iey użycia. 2 Młyn ciągły o jednem kole 3 Młyn o jednem kole czołowem, pod którem zaprzęgają się konie, czyli woły u drąga w wał wpuszczonego 4 Młyn, który pospolicie deptakiem nazywają 4 Młyn ręczny, w którym wagi do ulżenia sile, i sprawowania ruchu znacznie się przyczyniaią 5 Opisanie i wyobrażenie poprawionego ręcznie młyna 8 Opisanie i wyobrażenie młyna pociężnego, który także obozowym nazywa się dla tego, że łatwo z miejsca na miejsce za obozem prowadzony być może 9 O młynach krymskich. Opisanie nadesłane przez J.P. Jana Ferdynanda Naxa, budowniczego wodnego bywszego Rzplitej Polskiey 10 Opisanie nowo wynalezionego młynka domowego przez T. Rustal 10 Mechanika hydrauliczna do wyprowadzenia w góre wody 11 Nowa machina pociężna do młócenia zboża, wynalazku Woy. Gutkowskiego 12 Opisanie i wyobrażenie tartaku pociężnego 13 O pompach zwyczaj 13 Co w pompach podnosi wodę 13 Wiadomości względem pomp różne a ważne 13 Opisanie i wyobrażenie koła perskiego do wyprowadzenia wody 14 Opisanie i wyobrażenie sieczkarni końskiej 16 Opisanie i wyobrażenie zwyczajnego młyna wietrznego

 * BUDOWNICTWO WIEJSKIE

2 Wstęp 3 Uwagi względem orientowania, i wyboru miejsca na budowę 4 O materiałach do budowy służących. Rozmaitość materiałów i budowania 4 O drzewie 5 Sposób pomnożenia mocy miąższości i trwałości drzewa 6 O rozmaitem sposobie używania drzewa do budowy 7 O słupach, o podciągach, o balach, krokwach, łatach i tarcicach 7 Sposoby nowe ubezpieczenia drzewa od ognia 7 Opisanie i wyobrażenie kilku domów wieyskich dla rolników 8 Uwagi nad mocą i trwałością drzew a szczególniej balek 8 Opisanie i wyobrażenie małych domów rolniczych, angielskich 9 O formowaniu wątła czyli ściany drewnianey 9 Różne sposoby pokrywania ścian drewnianych 9 Sposoby formowania sklepienia z drewna 10 O ziemi albo massywacji do formowania wątła ziemnego 10 Początek budowania ziemnego 10 O rozprawie utłaczającej 10 O massywacji z ziemi 10 Opisanie i wyobrażenie dwóch pieców bardzo oszczędnych 10 Pożytki pieców oszczędnych 11 Dalszy ciąg o budowaniu z ziemi, jako: o gatunku ziem, o ich nazwiskach, o znakach zdatnych ziem do massywacji, o mieszaniu ziem, próby różne, o przygotowaniu ziem do massywacji, o narzędziach potrzebnych, konstrukcja formy, ułożenie formy na murze, narzędzie którym ubija się ziemia 12 Sposób formowania wątła ziemnego 13 Inny sposób budowania z ziemi 13 Opisanie części formy ustawionych na murze 13 O parkanach z ubitej ziemi 14 Inny sposób budowania z ziemi 15 O sklepieniach z  ziemi ubitej 15 O pokryciu dachów 15 O kompozycji posadzek appartamentowych nazwanych terrazze in composio 15 Inny sposób robienia posadzek appartamentowych 15 O malowaniu na murach ziemnych 16 O robieniu cegły z gliny suszonej 16 O formowaniu wątła cegły z gliny suszonej 16 Opisanie i wyobrażenie kilku chałup podwójnych 17 Opisanie i wyobrażenie domów dla mieszczan 17 Opisanie i wyobrażenie domu folwarcznego

 * RADY GOSPODARSKIE

1 Rolnictwo angielskie 2 Rolnictwo francuskie 2 Zaprowadzenie kukuruzy we Francji 3 Rolnictwo niemieckie 3 Leczenie bydła 4 Dalszy ciąg opisania rolnictwa niemieckiego 4 Sposób oczyszczenia spichrza od wszelkiego robactwa 4 Sekret osobliwszy na odpędzenie robactwa osobliwie gąsienic z ogrodów 4 Sposób żeby w krótkim czasie wino młode zrobiło się starym 4 Sposób robienia piwa domowego 4, 6, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 16 Nowe wynalazki 5 Różne sposoby łapania wilków 5 Ponęta dla przywabienia wilków, i innych żarłocznych zwierząt 5 Użytek niektórych części wilka 6 Rolnictwo Pana Kamilla Tarella 6 Rolnictwo Pana Thull 6 Praktyczna wiadomość o zakładaniu łąk pożytecznych na szczerych i pustych piaskach 6 Wiadomość o sposobie robienia siana, którego używają w hrabstwie Wiltschire w Anglii 6 Zapytania od Imperatorskiego wolnego Towarzystwa Ekonomicznego Petersburskiego na rok 1803 do rozwiązania wydane 6 Rozmaite wiadomości 7 Rolnictwo p. Lüdera 7 Informacja o robieniu kompozycji skutecznej na gojenie chorób i defektów drzew tak owocowych jako leśnych przez p. Williams Forsyth 8 Rolnictwo Pana Reicharta 8 Pewny sposób kwaszenia ogórków aby były zielone smaczne i trwałe 8 Przestroga 9 Rolnictwo p. Daries 9 Wiadomość o migdałach ziemnych 9 Wypis z gazet ekonomicznych postamds 9 Sposób czyszczenia powietrza 9 Sposób odpędzenia muszek od ogrodów 9 Sposób zabezpieczenia drzew od mrozu 9 Galareta z kości 9 Sposób klarowania wina 9 Środek przeciw podagrze 9 Smak wódki poprawić 9 Zielone grochy konserwować 9 Mieć świeże orzechy 10 Rolnictwo P. Wollnera 10 Chowanie krów na stajni 10 Recepta na lekarstwo dla bydła 11 Rolnictwo p. Bernharda 12 Wypis z gazet postamds:, 12 Sposób wygubienia myszy polnych 12 Sposób przeciwko siności mleka i śmietany 12 Sposób odjęcia rybom nieprzyjemnego błotnistego smaku 12 Sposób poznania przy kopaniu studni jak głęboko jest woda 12 O zawrocie głowy u owiec 12 Sposób powiększenia wzrostu roślinom ogrodowym osobliwie szparagom 13 O różnych własnościach zasiewania i zbierania paszy dla bydła. Pismo p. Szubarta uhoronowane przez Akademię Berlińską 13 Przydatek do wiadomości P. Szubarta względem zbierania nasienia z koniczyny 14 Jak ustawiczne bydła chowanie 14 Porównanie pożytków z krów w domu zawsze chowanych 14 Cokolwiek względem pszenicy i ostrożnego postępowania 14 Najlepszy i najużyteczniejszy sposób suszenia siana 14 Opis wybornego gospodarowania w Sztargordzie & 14 Sposób zaratowania drzew zziębniętych od mrozu 14 Sposób zmarzniętych winogron ratowania 14 Oszczędzenie kartofli do siania 14 Na biegunkę bydlęcą 14 Niektóre przepisy zachowania się przy grassującej bydlęcej zarazie 14 Jak mogą być liście z drzew używane na paszę dla bydła 14 Uwaga o zasiewie koniczyny 14 Projekt do poprawy wełny 15 O rolnictwie we Francji przez hrabiego Bevil 15 Plan do użytkowania z gruntu o 150 morgach 15 Z kartofli pasza dla zwierząt domowych 15 O wielkim pomnożeniu mleka karmiąc krowy Esparsettą 16 Użyteczność Esparsetty & 16 O niepotrzebie ugorów 16 O pożytkach uprawy marchwi 16 Względem krajania kartofli 17 Lekarstwa dla koni 17 Wolne Towarzystwo Ekonomiczne Petersburskie rozdało nagrody za najlepsze odpowiedzi na zapytania uczynione na rok 1803 17 List nadesłany względem leczenia bydła na motelice 17 Sposób zaratowania ludzi ukąszonych od wściekłych bestyi  17 Sposób na zgniłe płuca owiec 18 O chowaniu bydła - o krowach dojnych. Rodzaje, pasza, Pasza letnia dla krów. Pasza zimowa. Nabiał. Karmienie i odsadzanie cieląt. Nakład, przychód, czysty zysk. O tuczeniu bydła. Rodzaj. Wielkość. Gatunek. Pasza 

 

Galeria

Czytany 1787 razy Ostatnio zmieniany piątek, 17 maj 2019 11:59

Kolejne artykuły

Liczby Zamościopedii

Hasła

 

Ilustracje

 

Rozwijana od dni

 

17335995

Wyświetleń