nagłówek

GAZECIARNIE

Andrzej Kedziora luty 13, 2013

Dyplomata papieski w 1596 pisał Zamoyski człowiek na wszystko baczny, trzyma  gazetę rzymską, pokazał mi jedną. W 1912 powstała agencja Mojżesza Bechera (1874) i Herszka Bechera (1883). Po pierwszym z nich od 1926 agencję gazet prowadziła Regina Becherowa (ul. Żeromskiego 11), a równolegle z nią nadal drugi z nich Herszko  (ul. Staszica 14), ociemniały, ale jak zapewniał trafię bez przewodnika (niewidomy na oba oczy od urodzenia). Oboje w 1937 zatrudniali po kilku sprzedawców ulicznych. W 1916 istniałało też Biuro Ogłoszeń i Dzienników "Rekord" (dom Wojnarowskiego przy Panieńskiej).
Innym znanym od 1920 gazeciarzem był Naftala Herszko Sochaczewski (1891), jednocześnie kantor w synagodze. Później przez wiele lat wyłączność na dostawę pism i czasopism warszawskich, a zwłaszcza IKC (Pol. Tow. Księgarni Kolejowych "Ruch") posiadała R. Becherowa. Np. "Słowo Zamojskie" prenumerowano u fryzjera Wawrzyszaka. W 1944 sprzedawali gazety Moszko i Herszko ...Becherowie. W l. 20-tych  przy Kolegiacie istniało Biuro dzienników i ogłoszeń "Jutrzenka", prowadzące skład gazet i pism ilustrowanych wraz z ich prenumeratą.
1 IX 1945 istniały 2 gazeciarnie. Tego roku w Rynku Wielkim 7a nowo powstała spółdzielnia "Czytelnik" otworzyła agenturę gazet (10 m2). W XI 1945 lokal ten oddano filii sprzedaży wydawnictw "Czytelnik", gdzie oprócz gazet sprzedawano wydawnictwa oświatowe i propagandowe.
W 1946 kioski z prasą znajdowały się przy ul. Akademickiej (k. Kolegiaty), Pl. Targowym (ul. Daniłowskiego), ul. Piłsudskiego (na p-ko ZOO i parku), ul. Żeromskiego (ogródek na p-ko cukierni) i ul. Kolejowa (Pl. Wolności), ul. Piłsudskiego (róg Okrzei), ul. Lwowskiej (obok kościoła). W 1947 "Czytelnik" otrzymał zgoda na kioski przy ul. Partyzantów u wylotu ul. PCK, Gminnej, Spadek oraz przy ul Lubelskiej (obok ul. Okrzei). W 1947 z "Czytelnikiem" (najwięcej "Gazety Lubelskiej" - 6200) konkurowały kioski Orawczyka (wyłączność na "Express Wieczorny" i "Gazetę Ludową" oraz najwięcej i 70% "Przekroju") i Zańki (najwięcej "Sztandaru Ludu" ze wszystkich - 6 tys.).
W 1950 powstał monopolista - Państw. Przedsiębiorstwo Kolportażu "Ruch", najpierw Rozdzielnia Czasopism (Rynek Wielki 7/9), a niedługo później Delegatura Zamość Oddziału Lubelskiego, (ul. Kołłątaja 6), w XI 1953 posiadająca kioski: ul. Akademicka, ul. Grodzka, Przyrynek 3, Pl. Wolności, Al. Stalina, ul. Partyzantów (2), Nowy Rynek, ul. Okrzei. W III 1956 "Ruch" przejął kioski "Rozwoju", 1 I 1958 - 17 kiosków "Ruchu".
Do bardziej znanych kioskarzy należeli: najpierw Orawczykowie (osobne hasła), Bolesław Janczara (1911-1988) na przeciw "Kropli Mleka"), Józef Komajda (1911-1988), Mikołaj Johaniuk (1909-1978), Jan Rychel (1890-1956), przy ul. Akademickiej przez długie lata kiosk prowadzili Barwiakowie. PUPiK "Ruch" oddział rejonowy zatrudniał w 1956 - 31 osób, 1961 - 39 (w tym 11 kobiet), 1964 - 83. Rozprowadzał 6 mln gazet, z tego 2 mln "Sztandaru Ludu" (więc ponad milion rocznie w Zamościu), Do Lublina po gazetę wysyłano specjalny samochód i już po 6.00 była w kioskach. Długoletnim Dyrektorem oddziału był Edmund Kukułowicz, później przez wiele lat przybyły z Kraśnika Edmund Surowiecki. Kioski "Ruchu": 1950 - 6, 1956 - 10, 1970 - 40 (w powiecie 52), 1977 - 52 (od 1975 nowe).
W 1977-96 działał Klub Prasy i Książki (osobne hasło), który przez kilka lat próbował zastąpić punkt z dużym wyborem prasy przy ul. Akademickiej. W l. 50. znanym zamojskim ulicznym gazeciarzem był Hawrylak (osobne hasło: Oryginałów zamojskich galeria).
W 2008 "Ruch" S.A. Zespół w Zamościu obsługiwał 500 punktów (w tym prawie 100 kiosków), rozdzielał 1200 tyt., zatrudniał 58 osób. 7 IX 2000 otwarto pierwszy Salonik Prasowy konkurencyjnego "Kolportera" (hotel).


 * 15 II 1938 ok. 5 tys. różnego rodzaju broszurek zawierających treści sensacyjne, powieści kryminalne i pornograficzne zarekwirowano w punkcie kolporterskim Reginy Becherowej. W 1938 rekwirowawo m.in. "Prosto z mostu" (u Józefa Majkuta) i "ABC" (Biuro sprzedaży czasopism Szynkarczuka).
 * W 1945 budkę na targu wydzierżawiono obecnemu dzierżawcy wspólnie z Majewskim, z zastrzeżeniem, że będą gazety PPR sprzedawane, a w budce obok Kolegiaty gazety PPS.
 *  Przypomina mi się inteligentne, choć żałosne wołanie gazeciarza w Zamościu w 1946 r.: "Rzeczpospolita" sprzedana, "Wolności" już nie ma, został tylko "Głos Ludu".
(z forum internetowego).
 * Kioskarze "Ruchu" w 1953 -
Bolesław Janczara (Al. Stalina), Mikołaj Johaniuk (Nowy Rynek), Józefa Kościk (ul. Partyzantów),  Komajda (Pl. Wolności), Aniela Monastyrska (ul. Partyzantów), Julian Orawczyk (ul. Staszica), Józef Orawczyk (ul, Staszica), J. Pupiec (ul. Grodzka), J. Stirko (Al. Stalina), J. Zańko (ul. Przyrynek).,
 
* W czwartek 22 II 1974 rano do godz. 6-tej rozprowadzono w mieście 25 tys. egzemplarzy gazet i  czasopism. Kioski nr 44 i 78 (Helena Szkodzińska i Leonia Mielniczuk) przy dworcu autobusowym otwarte zostały jeszcze przed 5 rano.

Czytany 877 razy Ostatnio zmieniany niedziela, 19 kwiecień 2020 09:48

Kolejne artykuły

Liczby Zamościopedii

Hasła

 

Ilustracje

 

Rozwijana od dni

 

17458063

Wyświetleń