Powstał 1 XII 1962, najpierw krótko jako Harcerski Teatr Aktualności, skupiając 55 zapaleńców na czele z Waldemarem Zakrzewskim, absolwentem łódzkiej PWST, reżyserem, scenarzystą, kier. literackim, początkowo sporadycznie aktorem (pochodził z Pabianic, gdzie wcześniej pracował z młodzieżą). Na pierwszych zajęciach spotkali się 16 XII w I LO. W ciągu pierwszych 5-ciu lat 23 premiery i 112 przedstawień (70 tys. widzów).
Nie mając własnej siedziby w różnych okresach czasu MTA związany był z PDK (1964-72) i Młodz.DK (też 7 lat), Spółdz. Mieszkaniową im. W. Łukasińskiego, Liceum Ekonomicznym, KMPiK, obu "Ogólniakami" i Liceum Sztuk Plastycznych, Komendą Chorągwi ZHP (do 1988, zespół stanowił początkowo 79 Drużynę Harcerską). Od 1987 działał w Ośrodku Kultury Teatralnej "W Bramie", dopóki nie został zdominowany przez inne, głośniejsze formy wypowiedzi, a od 1994 ponownie przy Spółdzielni im. W. Łukasińskiego.
Wypowiadał się takimi formami, jak teatr dramatyczny, teatr małych form, teatr propozycji (1965), jednego aktora, poezji, wizji i ruchu (ta forma wypowiedzi od 1983, w związku z wyjazdem do Niemiec), dziecięcy, widowisko poetyckie, program satyryczny. W repertuarze m.in. W. Szekspir (24 VI 1977 premiera Hamleta), J. Molier, W. Goethe, M. Gogol, M. Twain, C. Goldoni, M. Ghelderode, H. Ch. Andersen, C. Gozzi, S. Jesienin, J. Drda, R. Tagore, A. de Saint Exupery, A. Miller, E. Ionesco, J. Słowacki, A. Fredro, C.K. Norwid, M. Bałucki, T. Gajcy, W. Gombrowicz, S. Mrożek, T. Nowak, A. Osiecka. Teatr przygotował aż 4 sztuki wg baśni teatralnych rosyjskiego pisarza Jewgienija Szwarca. Największą frekwencję miały: Zemsta Fredry - 14,5 tys. (1966), najwięcej spektakli Skąpiec Moliera - 23 (1971). Do spektaklu Czy Romeo i Julia...? powstało aż 28 wersji scenariusza. Szybko zrezygnowano z kurtyny, grając wśród widzów. Tradycyjną formą pracy teatralnej były integrujące zespół obozy letnie.
Występował na scenie Teatru Wielkiego i Teatru Dramatycznego, Sali Kongresowej, także w miasteczkach, w lesie, nad jeziorem, w starym kościółku, na stadionie, w hali fabrycznej, w szkołach. W 1983 pierwszy raz gościł za granicą - w Schwäbisch Hall. gdzie bywał jeszcze w 1986 i następnych latach. W 1984 wystąpili w ZLT.
Za największe osiągnięcia artystyczne tytuł asystenta otrzymali: Jerzy Holweg, Teresa Wysocka, Tadeusz Sawic (l. 60.), Jerzy Krukowski, Grażyna Chorążyczewska, Waldemar Kaźmierczak, Leszek Czaja, Janusz Nowosad (l. 70.), Tadeusz Gałka (l. 80.). Wymienić też należy m.in. takie osoby jak Leszek Cataldo, Bogusław i Wiesława Wiącek, Andrzej Kozioł, Jerzy Pobuta, Teresa Hantz, Alicja Pilarczyk, Zygmunt Adamczyk, Tadeusz Bojaryn, Ewa Palonka, Joanna Bzówka, Zbigniew Krukowski Tadeusz Gałka, Sławomir Strzałka, Beata Szajowska, Barbara Wiącek, Wojciech Pastuszak, Piotr Koprowski, Robert Łuczka, Zbigniew Galarda.
Do czołowych aktorów (niektórzy nawet po 7 lat w zespole) należał m.in. Tadeusz Sawic (1967-69 przewodniczący Rady Zespołu), ob. przedsiębiorca warszawski. Na scenie zawodowej grali później: Beata Ścibak (Warszawa), Robert Mazurkiewicz (Kielce), Hanna Piaseczna, a Grażyna Chorążyczewska była scenografem (dyplom u J. Szajny), ponadto Marcin Bikowski, Ireneusz Maciejewski, Mateusz Tymura. Kilkakrotnie w głównych rolach pojawiał się na scenie W. Zakrzewski (1965-67). Zespół liczył kilkadziesiąt osób (1982 - 30, w wieku 15-22 lat).
Utrzymywał kontakty ze Zbigniewem Cynkutisem (Teatr Laboratorium), Jerzym Leszczyńskim (pantomima), Aleksandrem Maliszewskim, Zbigniewem Jerzyną (literaci). Współpracowali m.in. plastycy Włodzimierz Wasiluk i Bogusław Bodes, muzycy Marian Szewera, Wojciech Kowalczyk, Jerzy i Ryszard Bałakut, a od początku też Wanda Osiewicz (uczesanie) i Jan Gawroński (oświetlenie). Przy teatrze działało Koło Przyjaciół i Koło Byłych Uczestników.
W ciągu 30 lat dali 96 premier - 562 przedstawienia, 250 tys. widzów. Teatr nosił tytuły zasłużonego dla województwa i miasta. W 1992 RM podjęła uchwałę o wpisaniu teatru do księgi zasłużonych dla miasta Zamościa. W 1991 przestał istnieć jako MTA (Teatr Młodych).
Premiery teatralne
| premie-ra | data premiery |
autor | tytuł | typ | spek- takle |
widzowie |
| 8 9 11 12 14 17 19 b.d. 21 24 25 27 28 30 |
1963.09.28 1964.02.01 1964.11.15 1665.93.19 1965.10.15 1966.05.28 1966.10.08 1967.01.23 1967.03.27 1968.02.11 1968.05.18 1968.11.09 1969.03.08 1969.09.25 |
A. Maliszewski |
Antygona Smok Sen nocy letniej Poczta Mazepa Zemsta Burza Nowe szaty króla Pan Jowialski Igraszki z diabłem Czarownice z Salem Awantura w Chioggi Wielki Bobby Człowiek i cień |
ts ts ts ww ts tpl ts ts ts ts pr ts ts ts |
16 5 10 5 12 9 7 b.d. 9 6 5 4 4 5 |
3470 2600 3500 690 4680 14.540 3590 b.d. 2750 680 2750 1900 1780 1980 |
| 32 34 36 38 40 43 44 46 49 51 52 53 55 57 58 59 61 |
1970.05.09 1970.09.24 1971.01.23 1871.09.23 1972.06.25 1973.11.05 1974.06.06 1974.10.26 1975.05.24 1975.11.22 1976.05.16 1976.11.12 1977.06.24 1978.01.08 1978.09.17 1979.01.05 1979.05.13 |
W. Szekspir |
Wieczór Trzech Króli Homer i Orchidea Nosorożec Skąpiec Nagi król Rewizor Rok 1944 Mały książe Igraszki z diabłem Iwona. księżniczka... Czarownice z Salem Moja męka serdeczna Hamlet Don Kichot Grunt to rodzinka Iskrą tylko... Wielki Bobby |
tpl ww ts ww ts ww ts poe ts ts ts poe ts ts ts poe ts |
5 13 2 23 1 11 3 2 7 4 5 3 6 3 5 10 6 |
7950 1950 920 4150 450 1800 500 250 970 510 490 220 195 1300 1400 520 1800 |
| 62 63 64 65 66 68 69 70 73 77 81 89 91 94 114 117 119 |
1980.05.11 1980.10.11 1981.04.24 1981.04.10 981.07.12 1982.01.16 1982.10.10 1982.10.23 1984.05.14 1985.10.26 1987.06.13 1989.07.02 1990.05.06 1991.06.16 2002.05.02 2004.05.01 2006.03.18 |
J. Słowacki |
Balladyna Kruk Listy śpiewające Krawiec Klaskaniem mając... Lekarz mimo woli Poemat pedagogiczny Krzysztof Kolumb Polowanie na Iisa Człowiek w arsenale Inspekcja Eskurial Męczeństwo Piotra... Missa Pagana Wesele Ubuwcy Dutknięcie |
ts ts ww ww poe ts ts ts ts ts ts ww ww pr ts ts ts |
8 10 4 13 1 10 6 5 14 4 1 4 10 2 4 8 3 |
1200 1500 320 360 500 3450 600 2400 2050 2750 500 780 940 180 580 980 240 |
* Prezentowano różne formy teatralne, początkowo najczęściej sceniczne (ts), także wśród widzów (ww), w plenerze (tpl), teatr poezji (poe), teatr propozycji (pr), W ciągu ostatnich lat przeważał teatr wizji i ruchu oraz choreodramy przygotowane przez W. Zakrzewskiego (Zapoczątkowaliśmy w Zamościu teatr nie na scenie, a wśród publiczności). W repertuarze pojawił się teatr uliczny (Molier Szelmostwo Skapena, 1988), teatr dziecięcy, widowiska plenerowe (7), teatr dziecięcy (5), widowiska, program satyryczny (2), a nawet formy estradowe. Nie uwzględniono tutaj widowisk i programów o charakterze propagandowo-rocznicowym.
* Za 50 zł łapówki... wpuszczał ich na próby do jednej z sal woźny I Liceum.
* Zespół spotykał się dwa razy w tygodniu, uczono się dykcji i emisji głosu, rytmiki i choreografii, szermierki, tańca. Podczas ferii zimowych w Warszawie codziennie odwiedzali teatry zawodowe. Lipcowe obozy w Krasnobrodzie też poświęcali teatrowi, próbom, ale i nowym pomysłom, dyskusjom. Mieli swoje obrzędy i "prawo". Nowi członkowie przechodzili próbę ognia, wody i słowa, po czym w rytmie Hymnu MTA "Podajemy sobie dłonie" wstępowali do przyjacielskiego kręgu (za "Płomykiem", 1977)
* W 1963 po programie Młodzieżowa książka życzeń i zażaleń, w którym młodzież zgłaszała pod adresem władzy w dowcipnej formie postulaty, dla Zakrzewskiego skończyło się to rozmową na "dywaniku". Przedstawienie My jesteśmy trubadurzy (30 IV 1965) władze uznały za zbyt inteligentne i pozwoliła zagrać tylko raz. Dlatego w sali na 400 miejsc tłoczyło się 600 widzów.
* Igraszki z diabłem Jana Drdy MTA wystawiał w 1968, 1975 i 1996 jako Takie sobie igraszki.
* Obrzęd przyjęcia do zespołu oparty był o tekst Mickiewicza z Pism Filomatycznych.
!!! W 1965 przez 2 m-ce MTA zarabiał na płace pracowników PDK - występując w zakładach pracy.
* W 1972 MTA odeszło z PDK, gdy kierownictwo postawiło ultimatum - zmianę charakteru pracy. Chodziło o zaprzestanie pracy nad utworami dramatycznymi na rzecz okolicznościowych programów.
* 25 VII 1983 wystąpił w tamtejszym Lecie Teatralnym wśród teatrów zawodowych, z widowiskiem dźwięku i ruchu Złoty lis.