nagłówek

MARCHWIEŃSKI JAN (1889-1979) kamieniarz, uczestnik walk z caratem

Andrzej Kedziora marzec 16, 2013

Ur. w Częstochowie, nosił wówczas nazwisko Marchewka, ukończył 6 klas szkoły średniej, od 1906 w Warszawie kształcił się w zakładzie rzeźbiarskim na Powązkach. Od 1905 związany z PPS. W 1906 wstąpił do "szóstki" Bojowej Organizacji PPS, ps. "Jeleń". W XI 1907 aresztowany, więziony w Cytadeli i Brześciu w III 1908 zesłany na 3 lata na Syberię (gub. Tomska), po powrocie powołany do carskiego pułku piechoty w Petersburgu. W wojsku konspirował, zbiegł przed aresztowaniem do Austrii, pracował w Koszycach na Węgrzech, w 1914 internowany, zaprzyjaźnił się ze znanym socjalistą Janem Hemplem. Po zwolnieniu pozostał w Austrii (Zittendorf k. Wiednia), pracując w swoim zawodzie. Po powrocie mieszkał w Pruszkowie, od 1925 w Zamościu. Do 1965 prowadził znany w Zamościu zakład kamieniarski przy ul. Partyzantów 28, miał filię w Chełmie.
Jak podawał, uprawiał rzeźbiarstwo w kamieniu. Szereg pomników (sygnowanych) z jego warsztatu spotkać można w Zamościu (osobne hasło: Cmentarz parafialny II), również w okolicach Zamościa, w Wojsławicach i Hrubieszowie. Pierwszy wyrzeźbił w wieku 17 lat (znajduje się na Powązkach). Prowadził też prace kamieniarskie przy ratuszu (1937). Był radnym miejskim (1934-39), działał w samorządzie rzemieślniczym (czł. Izby Rzemieślniczej w Lublinie) i czł. Dozoru Szkolnego. W 1939 aresztowany przez Niemców jako zakładnik. Spoczywa na zamojskim cmentarzu (C), na nagrobku napis rzeźbiarz. weteran walk rewolucyjnych o niepodległość i demokrację Polski 1905-1917.


 * Nazywał się Marchwiński, Marchewka to fikcyjne z paszportu w Austrii. Gdy na pocz. l. 30-tych wystąpił o powrót do rodowego nazwiska, ktoś dodał w nim literę.
 * Rzeźby nagrobne w Zamościu: Chrystus z krzyżem modlący się - rodziny Lisowiczów, krzyż z podobizną Chrystusa - Jana Puszczyńskiego, Emilii Buryłowskiej, Jana Emeryka, Św. Bartłomiej - Bartłomieja Wysockiego oraz nagrobek kapitanowej Smołkowej, w Wojsławicach Chrystus modlący się - Wacława Boguszewskiego, na warszawskich Powązkach - Matka Boska.
 * W 1945 burmistrz zwrócił się do niego o wykonanie pomnika pochowanego w parku pierwszego komendanta miasta.

Czytany 1535 razy Ostatnio zmieniany sobota, 18 lipiec 2020 16:55

Kolejne artykuły

Liczby Zamościopedii

Hasła

 

Ilustracje

 

Rozwijana od dni

 

17457852

Wyświetleń