nagłówek

ROLNICTWO

Andrzej Kedziora marzec 31, 2013

Przywilejem z 1580 mieszczanie mogli posiadać ogrody i nieco zasiewów czynić, ci w obrębie murów otrzymując po pół łanu (ok. 12 ha), pozostali po ćwierci gruntów uprawnych (z łąką). W 1581-83 rozmierzono 43 łany, ostatecznie rozdano mieszczanom tylko 34 łany.
Charakterystyczną formą działalności rolniczej były folwarki, obok dwu wielkich folwarków ordynackich - Janowice i Koźlerogi (zwane później Podtopole), folwarki zakładali również zamożniejsi mieszczanie (1696 - 51, 1770 - 26) oraz instytucje kościelne (klaryski, franciszkanie, bazylianie, kościół ormiański i Kolegiata - Wólka Infułacka).
W l. 30. XIX w. największe gospodarstwa posiadali Antoni Emeryk z Majdanu (43 morgi) i Franciszek Gałaszkiewicz oraz Walenty Turczyn z Przedm. Lubelskiego (36 i 22). W 1849 było 5 gospodarstw pow. 25 ha (3 na Nowej Osadzie i 2 na Przedm. Lub.), a najwięcej rolników mieszkało na Majdanie - 87 (na Przedm. Lubelskim i Nowej Osadzie po 42).
W 1922 było 420 gospodarstw rolnych. W 1924 użytkowano 1481 morgów ziemi ornej, 991 łąk, 12 pastwisk. W 1927 największe gospodarstwa: Paweł Harczuk 55 mrg, Józef Łapiński 30,5, Józef Kiełbiński 29, Piotr Jabłoński 29, Michał Jurkiewicz 24,5, Piotr Księcikowski 24, Jan Gołębiowski 21, natomiast niejaki Welczer posiadał 10 koni i 30 krów.
W l. 30. XX w. w rodzinach rolniczych żyło ponad 2300 osób, najwięcej na Majdanie ok. 320 i Janowicach D. ok. 300 (po ok. 60% ogółu mieszkańców) oraz przy ul. Powiatowej 240. W 1939 największy dochód wśród miejskich rolników wykazał Andrzej Gałaszkiewicz (ul. Piłsudskiego). W 1945 było 533 gospodarstw (tylko 442 krowy). Po wojnie 15-20% mieszkańców utrzymywało się z rolnictwa, głównie - bydło mleczne, ziemniaki, zboże. Połowę gospodarstw miało od 1,1 do 0,5 ha.
W 1952 na terenie miasta było 37 młockarni kieratowych, 37 kieratów, 4 młocarnie elektryczne, 7 żniwiarek, 8 kosiarek. W 1950 na Majdanie zatrudniony był polowy (nie agronom).
W 1952 dostawami obowiązkowymi na terenie miasta dostawami objętych było 1100 gospodarstw. W poł. l. 50. propagowano uprawę kukurydzy (m.in. nestorka oświaty rolniczej Helena Bogucka 10 arów, też Andrzej Duras z ul. Długiej) i hodowlę jedwabników (szkoła rolnicza), a przedszkole nr 1 posadziło niezbędne morwy. W 1952 prasa pisała o Janie Pawełczuku z Zamościa, hodowcy królików, który stosując zdobycze miczurinowskie, w wyniku krzyżowań uzyskał nową szlachetną rasę królików wysoko cenioną przez punkt skupu surowców wtórnych. Podczas wystawy rolniczej w Zamościu uczestniczyli hodowca królików Aleksander Nowakowski i jedwabników Maria Stocka.
W 1958 użytki rolne - 2296 ha, w tym orne 1460, łąki i pastwiska 609, sady 67. W 1965 wg Rocznika Statystycznego z 1,5 ha zasiewów, 0,6 stanowiły zboża (po 0,2 pszenica i żyto), przemysłowe 0,4 (w tym buraki 0,3), po 0,1 pastewne i konopie, reszta poniżej 100 arów. W 1966 było 1987 ha gruntów rolnych, z tego 1541 orne i warzywne. W 1970 - 1546 ha (1486 gospodarstw), m.in. 278 warzywa i owoce, 305 tytoń, 452 buraki, 295 zboża. W 1979 w użytkowaniu rolniczym było 1705 ha, w tym 1544 ha w użytkowaniu prywatnym.
W l. 80. nastąpiło zmniejszenie użytków rolnych (1980 - 1377, w tym ornych 1004), jednak z końcem l. 90-tych przybywa ich ponownie (1997 - 1724, w tym ornych 1399). W 1979 w mieście zarejestrowanych było 27 gospodarstw specjalistycznych (prod. miodu 5, warzywa szklarniowe 21, nasiona ogrodnicze i szkółkarstwo 1).

Gospodarstwa rolne:

 1919 - 478, z tego do 10 morgów - 424, 11 do 30 mrg. - 50, 51 do 100 mrg. - 3, ponad 100 mrg. - 1.
 1931 - 280, w tym do 2 ha - 102, pow. 5 ha - 110.
 1938 - 595 (1249 ha obsiane)
 1948 - 703, w tym  ponad 10 ha - 15.
 1958 - 0-2 ha - 1140, 2-5 ha - 136, 5-10 ha - 20, 10-14 ha - 5.
 1960 - 1,7 tys., w tym do 0,5 ha - 619, 0.5-2 ha - 783, 2-5 ha - 273, 5-7 ha - 38, pow. 7 ha - 7.
 1963 - 1,6 tys. (obszar 1622,8 ha)
 1965 - 1,8 tys., w tym do 0,5 ha - 138, 0.5-2 ha - 824, 2-5 ha - 793, 5-7 ha - 171, pow. 7 ha - 62.
 1969 - 1,4 tys., w tym do 0,5 ha 0,6, 0.5-2 ha - 0.6.
 1977 - 1161, w tym 0,5-2 ha - 860, 2-5 ha - 142, 5-10 ha - 46, 10-15 ha - 3, ponad 15 ha - 2.
 1979 - 1085, w tym 5-10 ha - 47, pow. 10 ha 4
1980 - 1114, w tym 0,0-2 ha - 857, 2-5 ha - 318, 5-7 ha - 23, 7-10 ha - 11, 10-15 ha - 0, ponad 15 ha - 5.
 1991 - 296 (przec. 1,4 ha) z 954 osobami.

 * W 1950 na Majdanie urzędował "polowy", a nie jak gdzie indziej agronom.

Czytany 1417 razy Ostatnio zmieniany poniedziałek, 17 maj 2021 19:07

Kolejne artykuły

Liczby Zamościopedii

Hasła

 

Ilustracje

 

Rozwijana od dni

 

19383491

Wyświetleń