nagłówek

TRYBUNAŁ ZAMOJSKI

Andrzej Kedziora marzec 15, 2013

Sąd apelacyjny dla miast ordynackich, utworzony przez Jana Zamoyskiego przywilejami z 16 X 1601 i 24 III 1604. Powstał ze względów prestiżowych i praktycznych (przedtem odwoływano się do sądu wyższego prawa niemieckiego we Lwowie). Rozpatrywał sprawy kryminalne i cywilne, także odwołania od sądów ormiańskich, żydowskich, ławniczych, wójtowskich i sołtysich, a rozstrzygnięcie równoznaczne było z ostatecznym wyrokiem ordynata. Wyrok wydawano większością głosów. Trybunał tworzyli: burgrabia zamojski - przewodniczący, profesor prawa Akademii i wójt zamojski (pocz. infułat) - asesorzy, oraz wybierani każdorazowo deputaci 5 miast (Zamość, Szczebrzeszyn, Turobin, Tarnogród i Goraj), później następnych. Siedziba Trybunału znajdowała się w ratuszu. Zbierano się 4 razy w roku (poniedziałek po Wniebowstąpieniu Pańskim - maj, 25 VIII, 12 XI i 26 I) i obradowano codziennie (godz. 7-11 i 1-4), aż do rozstrzygnięcia wszystkich apelacji. Każdy wnoszący apelację uiszczał 1 florena. Kary sądowe przeznaczone były na wynagrodzenia (największą - trzecią część otrzymywał pisarz).
Podobnie jak sędziowie, zaprzysiężony był personel Trybunału, który składał się z pisarza prowadzącego rejestr i odczytującego wyroki oraz woźnego wywołującego strony. Na czas obrad straż sądową pełniło 10 odkomenderowanych z zamku piechurów, natomiast magistrat dostarczał ceklarzy tj. pachołków miejskich. Akta trybunalskie przechowywano w skrzyni zamkniętej na 4 zamki (oprócz przewodniczącego i asesorów, czwarty klucz trzymał burmistrz). Funkcjonował do 5 VII 1775, po czym jeszcze do 1779 w Turobinie dla części ordynacji po stronie polskiej. Dopiero w 1786 Austriacy zgodzili się na utrzymanie, ale na zmienionych zasadach (sąd I instancji).


 * W Archiwum w Lublinie zachowało się 15 ksiąg z 1604-1779 zawierających dekrety w sprawach majątkowych, handlowych, testamenty, oblaty uniwersałów ordynatów, zarządzenia władz kościelnych, taksy rzeczy po zmarłych.
 * W przedwojennych publikacjach z Trybunałem utożsamiano wejście do ratuszowych oficyn - brama lwem i atrybutami sprawiedliwości (faktycznie brama do więzienia).
 * W prognostyku kalendarzowym z 1721 o zamojskim Trybunale  -  Co kwartał w nim się Trybunał sprawuie, Siedm Ordynackich Miast nań prowokuie.

Czytany 2416 razy Ostatnio zmieniany niedziela, 14 czerwiec 2020 07:09

Kolejne artykuły

Liczby Zamościopedii

Hasła

 

Ilustracje

 

Rozwijana od dni

 

23912237

Wyświetleń