Otwarte 25 X 1987 z inicjatywy, kosztem i staraniem Jana Zamoyskiego (oficjalnie Muzeum Sakralne Fundacji Rodziny Zamoyskich). Zamierzał je utworzyć już w 1938. Współorganizatorem i kustoszem (1986-96) był Leszek Łojewski. Zajmuje 3 pomieszczenia w Infułatce. Posiada ok. (...)
Do arcydzieł sztuki złotniczej należą:
- relikwiarz w krysztale górskim z cząstką szaty NMP, jeden najwybitniejszych tego typu zabytków w sztuce polskiej i jedno z wybitniejszych dzieł jubilersko-złotniczych w Polsce przełomu XVI/XVII w. oraz relikwiarz Św. Tomasza, kulisty z kryształu gorskiego - darowany przez Jana Zamoyskiego.
Do najcenniejszych eksponatów należą również ampułki na wino i wodę srebrne z tacką, późnorenesansowe "roboty augsburskiej" (1612-18, dar II ordynata), wypożyczane m.in. na wystawę na Wawelu, także póżnorenesansowa ampułka złota (pocz. XVII w.) o bogatych motywach roślinnych (14,5 cm), inne ampułki z tackami, bez zdobień: z 1777 i 2 poł. XIX w. (złotnik z Lublina),
- barokowe relikwiarze monstrancyjne: dwa z fundacji infułata Arakiełowicza: z Cierniem z Korony Chrystusa i Drzewem Krzyża Św., obydwa z 1738 oraz św. Piotra Ap. z okruszkami kolumny przy której był biczowany, (Jerzy Nawarra, ok. 1740),
- bogato zdobiona złota monstrancja promienista fund. Marcina Zamoyskiego (1685), rokokowa monstrancja promienista fund. VII ordynata (J. Nawarra 1747), trzecia z zabytkowych monstrancji ob. eksponowana w Infulatce.
- cztery kielichy mszalne z XVII w. - najcenniejszy kielich mszalny złoty fundacji Jana Sobiepana Zamoyskiego (1641). W ekspozycji znajduje się również kielich darowany przez prezydenta Lecha Wałęsę. Najstarsza patena kielichowa pochodzi z 1 ćw. XVII w. (z Dzieciątkiem Jezus z Krzyżem). Jest też kilka z przełomu XVII/XVIII w.
- pacyfikały relikwiarzowe krzyżowe: wielki srebrny pacyfikał z relikwią św. Jana z Dukli (1617), srebrny pacyfikał św. Jana Nepomucena (1 poł. XVIII w.), pacyfikał z drewna sandałowego, z dekoracjami z masy perłowej (1 p. XVII w.) i pacyfikał z drewna hebanowego św. Felicissimy, z Chrystusem z kości słoniowej (2 poł. XVII w.).
- relikwiarze szkatułowe - srebrny, duży relikwiarz św. Jana Kantego z berłami Akademii (Kraków 1703) i relikwiarz św. Tekli (Lwów, ok. 1760), komplet relikwiarzy z pałacu w Klemensowie, multirelikwiarz medalionowy Michała Korybuta Wiśniowieckiego,
Do cenniejszych należy kolekcja szat liturgicznych - 18 ornatów, 1 kapa, 2 dalmatyki i 4 infuły, a ponadto infułackie - ceremonialne rękawice i pantofle.
W muzeum eksponowana była jedyna zachowana w Polsce alba koronacyjna Michała Korybuta Wiśniowieckiego, dawniej uchodziła za albę Stefana Batorego.
Są też:
- późnogotycka misa chrzcielna ze sceną Zwiastowania (pocz. XVI w.),
- okazała, wysokiej klasy barokowa chrzcielnica z brązu w kształcie muszli z wazą i scenami biblijnymi (Francja, ok. 1628),
- puszka na hostie śr. 7,5 cm i kasetka dł. 22 cm - obie darem Katarzyny Zamoyskiej (herb i KZPCK, 1620-28), lichtarze kolegiackie - najstarsze z 1 poł. XVII w., kadzielnice i łódka na kadzidło z 1 poł. XVIII w. (srebrne), naczynie na wodę święconą (XVII w.), srebrne w formie konchy, z kropidłem, także chrzcielny dzban z misą (1 ćw. XIX w., T. Klimaszewski) i łyżka (XIX w.),
- srebrny krzyż procesjonalny (1687) z drzewcem chorągwi wielkiego wezyra zdobytej przez Marcina Zamoyskiego pod Wiedniem, krzyż ołtarzowy fund. przez H. Kołakowskiego (ok. poł. XVII w.).;
- zegarek kieszonkowy Marcina Zamoyskiego (1678), popiersie Zamoyskiego fundatora Kolegiaty z blachy miedzianej (wyk. Charles Christofle, ok. 1860);
Eksponowany też m.in. baldachim procesyjny (XVIII w.), srebrna barokowa sukienka z obrazu Matki Zamojskiej, feretron (Matka Boska z Dziec./św. Dominik, 3 ćw. XVIII w.), bęben-kocioł (1 p. XIX w.), umbrakulum (2 p. XVIII w.), latarnia przed wiatykiem (2 p. XIX w.), księga czł. bractwa Szkaplerza św. i Różańca św. (1624-1917), mszały rzymskie z 1640 i 1677. Od 2008 także biała sutanna papieża Jana Pawła II.
- malarstwo - na piętrze znajdują się portrety kilku ordynatów: portrety m.in. Tomasza (Jan Kasiński), Jana Sobiepana (trumienny, Jacek Chylicki, wzgl. Wojciech Mantukowicz, 1665), Marcina (owalny) i Klemensa (1750), także współczesne, m.in. ostatniego ordynata Maurycego i Jana Zamoyskiego, papieża Klemensa (Jan Majer, depozyt Muzeum Zamojskiego, infułatów: nn (2 poł. XVII w.) i Jana Lubańskiego (k. XVIII w.), prałata Feliksa Kwiatkowskiego (XVIII/XIX w.), ponadto anonimowy portret trumienny młodego szlachcica. Są portety infułata dwu poprzednich biskupów (ks. bp. J. Śrutwa, ks. W Depo), po dwa ks. dziekana F. Zawiszy i ks. inf. J. Żórawskiego (mal. M. Kaszuba, 1988). Są także obrazy o tematyce religijnej (d. w infułatce) oraz apostołowie (całopostaciowe, parami).
